Léxico Temático
| FRASES ELEMENTALES |
| Aymara | Español |
| Winus tiyas | Buenos dias |
| Winas täris | Buenas tardes |
| Yuspagara | Gracias |
| Uma | Agua |
| Manq'a | Comida |
| Qurpa | Alojamiento |
| Thaki | Camino |
| Jisa(Janiw) | Si(No) |
| Janiw yatkti | Yo no sé |
| Nayax Aymara parlt'awa | Yo hablo Aymara |
| Jaya(Jak'a) | Lejos(Cerca) |
| Aynacha(Alaxa) | Abajo(Arriba) |
| Kamisaraki | Hola |
| Kunjamaskatasa? | Como estás? |
| Nayax walisktaw,..., jumasti | Yo estoy bien ...y tu? |
| Kawki | donde? |
| Kawki pirs munta? | Cuál quieres? |
| Kunjata | como? |
| Kuna | que? |
| Kunata | Porque? |
| Kawkis uñstanta? | De donde apareces? |
| Uka ch'ullu muntwa | Quiero ese chullo |
| Uka ch'ullu alxïta | Véndeme ese chullo |
| Khawkhas? | Cuanto es? |
| Sarä | Me voy |
| Jutma | Ven acá |
| Mä rat past'arapï jilata | Voy a pasar un momento amigo/hermano |
| Ikiw puritu | Estoy con sueño |
| Jaqinakan uñjkatawa | Con muchos testigos visuales |
| Arsu mayaki arsuma | Dí por lo menos alguna cosa |
| Aka isix thathawa(t'iqiwa) | Esta ropa es ancha(apretada) |
| Jakisiñkama | Adios |
| Kunjamas akax jumataqix? | Que te parece esto? |
| Askiru Churata Tatay(Mamay) | Bueno(a)s días, tardes o noches
(saludo arcaico) |
regresar arriba
| PARTES DEL CUERPO |
| Aymara - Español |
Aymara - Español |
Aymara - Español |
| p'iqi | cabeza | ajanu | cara | para | frente |
| Illpa | sien | nayra | ojo | nasa | naríz |
| jinchu | oreja | laka | boca | ñik'uta | cabello |
| k'ana | trenza | kunka | cuello | k'achi | diente |
| ati | espalda | ampara | mano | sillu | uña |
| luk'ana | dedo | chhiqanqara | axila | kallachi | hombro |
| chuyma | pulmón, corazón | lluqu | corazón | kururu | ombligo |
| t'ixni | cadera | jiphilla | intestinos | anku | nervio |
| ch'aka | hueso | chara | pierna | lanqhu chara | muslo |
| qunquri | rodilla | kayu | pie | wila | sangre |
| jump'i | sudor | samana | respiración | jurma | muco nasal |
| jacha |
lágrima |
ñuñu |
teta |
chinqi |
vagina |
| allu |
pene |
q'uruta |
testículos |
ch'ina |
trasero |
| chhuxu |
orines |
jama |
heces |
sira |
gases intestinales |
regresar arriba
| ALIMENTOS y FAMILIA |
| Alimentos |
Familia |
| uma |
agua |
chacha |
hombre, esposo |
| manq'a |
comida |
warmi |
mujer, esposa |
| ch'uqi | papa |
awki |
padre |
| ch'uñu |
chuño |
tayka |
madre |
| qhati |
papa sancochada |
wawa |
hijo, niño |
| waja |
papa asada con terrones |
asuwawa |
bebe |
| ch'aqu,phasa |
tierra comestible con qhati |
jilïri |
hermano mayor |
| apilla |
oca(tubérulo dulce) |
sullka |
hermano menor |
| isañu |
Isaño(tubérculo dulce) |
jila |
hermano |
| aycha |
carne |
kullaka |
hermana |
| chichi |
carne cocida en sopas |
yuqalla |
muchacho, chico |
| k'awna |
huevo |
imilla |
muchacha, chica |
| ch'arki |
charque(carne salada seca) |
wayna |
joven(varón), mozo |
| t'ant'a |
pan |
tawaqu |
joven(mujer), moza |
| mut'i |
mote(granos sancochados) |
achachila |
abuelito |
| jamp'i |
tostado |
awicha |
abuelita |
| ququ |
rancho frío, merienda |
allchhi |
nieto |
| misk'i |
miel |
tunu |
tronco(familiar) |
| lik'i | grasa, cebo | tullqa | yerno |
| jupha,jiwra | quinua | yuxch'a | nuera |
| k'usa | chicha | läsi | padre(madre) del(a) yerno(nuera) |
| wayq'a | ají | lari | familiar de la nuera |
| jayu | sal | tata | papá |
| kanka | churrasco | mama | mamá |
| khallu | crudo | jisk'alala | niño pequeño |
| qhatita | cocido | ichutata | padrino |
| qhatatiri | hirviendo | ichumama | madrina |
| phuti | cocido al vapor | wajcha | huérfano |
| q'allu | tajada | ijma | viuda |
| thaxti | panecillo de harina de quinua | chupa | viudo |
| allpi | mazamorra | jatjata | abandonado |
| p'isqi |
puré de quinua | munata | querido(a)/enamorado(a) |
| k'ispiña | tortillas de quinua cocidas via phuti |
uta masi | vecino |
| jak'u | harina | . | . |
| muxsa, musq'a | dulce | . | . |
| chawlla | pescado | . | . |
regresar arriba
| CONTANDO (JAKHUÑA) |
| Maya | 1 | Tunka-mayani | 11 | Kimsa-tunka | 30 |
| Paya | 2 | Tunka-payani | 12 | Pusi-tunka | 40 |
| Kimsa | 3 | Tunka-kimsani | 13 | Phisqa-tunka | 50 |
| Pusi | 4 | Tunka-pusini | 14 | Suxta-tunka | 60 |
| Phisqa | 5 | Tunka-phisqani | 15 | Paqalqu-tunka | 70 |
| Suxta | 6 | Tunka-suxtani | 16 | Kimsaqalqu-tunka | 80 |
| Paqalqu | 7 | Tunka-paqalquni | 17 | Llatunka-tunka | 90 |
| Kimsaqalqu | 8 | Tunka-kimsaqalquni | 18 | Pataka | 100 |
| Llatunka | 9 | Tunka-llatunkani | 19 | Phisqa-pataka | 500 |
| Tunka | 10 | Pätunka | 20 | Waranqa | 1000 |
regresar arriba
|
|